POLONYA HAKKINDA

701px-

Polonya Cumhuriyeti, Merkezi Doğu Avrupa’nın en geniş ve en kalabalık ülkesidir.
Kuzeyinde Baltık Denizi ve Rusya
Batısında Almanya                 Doğusunda Litvanya, Beyaz Rusya ve Ukrayna
Güneyinde Çek Cumhuriyeti, Slovakya

ile çevrelenmiştr. Polonya’nın başkenti 1,7 milyon nufüslu VARŞOVA şehridir. Ülkenin resmi dili “ Lehçe” dir. Yönetim biçimi cumhuriyettir ve toplam nüfusu 38 milyondur.

TARİHİ

  • Polonya Devleti, 10. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmış ve 963 yılı ülke tarihinin başlangıcı olmuştur. Vistül nehirleri arasında yasamış olan Islav kabilelerinin kurmuş olduğu bir devlettir. O zamanda bu Islavlara “yayla insanları” anlamına gelen “Polane” deniyordu. Zamanla bu isim Polonya haline dönüşmüştür.
  • Polonya, 14. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar geçen süre içinde Avrupa’da güçlü bir devlet halindeydi ve çeşitli hanedanlıklar idaresindeydi (Waza, Jagełło hanedanliklari gibi). 1772 yılında Prusya, Rusya ve Avusturya ülke topraklarını aralarında paylaştılar ve bu tarihten itibaren Polonya’nın çöküş dönemi başladı (Üç parçalanma). Bunu 1793 ve 1795 paylaşmaları takip etti. Birici Dünya Savaş’ından sonra uzun mücadele ve sıkıntılardan sonra (11 Kasım) 1918 yılında “Versay Antlaması” ile bağımsızlığı sağlandı.
  • 1939 yılında aynı anda hem Nazi Almanyasının ve hem de Rusya’nın işgaline uğradı. Savaş boyunca 6 milyon Polonyalı öldürüldü. Daha sonra Alman orduları müttefiklere teslim oldu. İşgal sırasında kurulan sürgündeki Polonya hükümeti işbaşına geldi. 1947 yılında yapılan şeçimlerde Komünistler hükümeti kurdular ve ülkeyi Rusya’nın hakimiyeti durumuna soktular.
  • Polonya idaresine komünistlerin gelmesiyle büyük mülkiyetler kaldırıldı, endüstriler millileştirildi, okullardaki eğitim sistemi komünistleştirildi. Üretim azaldı. Bütün bunların neticesinde 1956 yılında Poznan’da isyan çıktı.

* 1970 yılında yeni ağır vergiler ve aşırı fiyat yükselmeleri yeni isyanlara yol açtı.

* 1980 yılında olaylar daha şiddetlendi. Lenin tersanelerinde gelişen “İşçi Grevleri” sonunda, işçinin yanında olduğunu söyleyen Komünist idare “21 imtiyazı” vermek zorunda kaldı. “Gdansk” adı ile bilinen bu grevler sonunda, bağımsız işçi sendikaları kurma hakkı elde edildi.

  • Olayların gidişinden ürken Rusya’nın tehditleri ülkede sıkıyönetim ilanına sebep oldu. İşçi ayaklanmalarını organize eden “Dayanışma Sendikası” liderleri tutuklandı.

* 1983 yılında yine Gdansk’ta Lenin Tersanelerinde hükümet karşıtı gösteriler yapıldı. 1Mayıs’ta Polonya işçileri, İşçi hükümetinden haklarını talep etmek üzere “İşçi Bayramını” grevle kutladılar. Askeri idare işçilere bazı haklar verdi.
* 1985 yılındaki seçimlerden sonra başa geçen “Jaruzelski”, Batı ile ilişkilerini geliştirmeye çalıştı. Dayanışma Sendikasına karşı takip edilen sert politika 1986 yılında yumuşamaya başladı. Artan ekonomik sebepler 1988’de büyük bir dalgasına sebep oldu.
* 1989 Haziranında yapılan seçimlerde, o tarihe kadar iktidarda olan “Birleşik İşçi Partisi” ağır hezimete uğradı. Dayanışma Sendikasının teklifi üzerine “ Tadeusz Mazowiecki” başkanlığında bir koalisyon hükümeti kuruldu.
* 1990 yılındaki devlet başkanlığı seçimlerini “Lech Wałęsa” kazandı.

-bpcIEwvkJ8
o polsce
gowT68XJh9A
k-qBQth9bF4
pI5nKQZir1M
VVez3kx1DQ0
1WS2rU8W2rE
YSy3j2flxek

İKLİM

  • Polonya’da yaz ayları sıcak , kış ayları soğuk ve uzun sürer.
  • Yaz mevsimi için Haziran ay ısıcaklı ortalaması 18 ila 20 derece arasındayken
  • Kış mevsimi için Ocak ortalaması ise -5 ila -2 arasındadır.
  • Kuzey ve doğu bölgelerde kış ayları oldukça sert geçer. Ülkenin çoğu bölgesinde yağan kar, uzun süre erimez. Yaz aylarında, çok sık sağnak yağışlar olur. Ova görünümündeki yerler daha az yağış ortalamasına sahipken yüksek yerler daha çok yağış alır.

NUFÜS VE SOSYAL HAYAT

  • Polonya, 38 milyona yakın nüfusa sahip bir ülkedir. Nüfusun, % 98’ini Polonyalılar meydana getirir. Geri kalan küçük bir bölümü ise Almanlar, Ukraynalılar, Beyazruslar teşkil eder. Polonyalıların %65’e yakını genç olup, 15 ila 60 yaş grubu arasındadır. Yıllık nüfus artışı ise %1
  • Polonya halkının büyük bir bölümü katoliktir. Hıristiyan (Katolik) aleminin önceki liderlerinden Papa John Paul II, Polonyalıydı.
  • Polonya’da eğitim ve öğretim imkanları oldukça geniştir. Halkın okuma yazma oranı %98’dir. Önceleri Katolik inancına göre hazırlanmış öğretim müfredatı, Komunistlerin iş başına gelemsiyle daha kötü bir duruma sokulmuş, dersler tamamen dinden uzaklaştırılmış ve komünist ideolojisiyle öğrencilerin beyinleri yıkanmaya calışılmıştır. 1986’dan sonra bu zorlama yavaş yavaş kalkmıştır.
  • Mevcut Üniversiteler içinde Krakow’daki Jagiellonski Üniversitesi, Varşova ve Lublin Katolik Üniversitesi en önemlileridir.
  • Polonya’nın baş şehri Varşova’dır. Diğer önemli şehirler; Kraków, Łódź, Poznań ve Gdańsk’tır.

KÜLTÜR VE SANAT

  • Adam Mickiewicz, Jan Kochanowski, Witold Gombrowicz, Stanisław Lem, Bruno Schulz, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Jan Polkowski, Adam Zagajewski, Julian Kornhauser, Ewa Lipska ve Rafał Wojaczek gibi tanınmış yazarları vardır. Nobel ödüllü edebiyatçıları: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska.
  • Polonya’nın en ünlü sanatçısı, on dokuzuncu yüzyılda yaşamış besteci ve piyanist Fredric Chopin’dir.
  • Polonyalı dünyaca ünlü sinema yönetmenleri: Roman Polanski ve Krzysztof Kieślowski.